پیشینه شب یلدا

یلدا و جشن هایی که در این شب برگزار می شود،یک سنت باستانی است و پیروان میترائیسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند در این باور یلدا روز تولد خورشید و بعد ها تولد میترا یا مهر است.

این جشن در ماه پارسی دی قرار دارد که نام آفریننده در زمان پیش از زرتشیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد.نور،روز و روشنایی خورشید نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب،تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن بود.مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می برند.روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود،در حالی که روزهای کوتاه تر نشانه ای از غلبه تاریکی.

یلدا بر گرفته از واژه ای سریانی است و مفهوم آن میلاد است.ایرانیان باستان این شب را تولد الهه مهر«میترا»می پنداشتند و به همین دلیل این شب را جشن می گرفتند و گرد آتش جمع می شدند و رقص و پایکوبی می کردند.خوان الوان می گستردند و «میزد» نثار می کردند.میزد نذری یا ولیمه ای بود غیر نوشیدنی،مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا و در آیین های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آئیینی،خوانی می گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش،مانند آتشدان، عطردان،بخوردان و غیره،برآورده ها و فراورده های خوردنی فصل و خوراک های گوناگون،ازجمله خوراک مقدس و آیین ویژه ای که آن رامیزد می نامیدند بر سفره جشن می نهادند.باوری براین مبنا نیز بین مردم رایج بود که در شب یلدا،قارون (ثروتمند افسانه ای)در جامه کهنه هیزم شکنان به در خانه ها می آید و به مردم هیزم می دهد و این هیزم ها در صبح روز بعد از شب یلدا به شمش زر تبدیل می شود. بنابراین،باورمندان به این باور شب یلدا را تا صبح به انتظار از راه رسیدن هیزم شکن زربخش و هدیه هیزمین خود بیدار می ماندند و مراسم جشن و سرور و شادمانی بر پا می کردند.

بز و نقش آن در زندگی ایرانیان...